Nederland valt uit: rijksoverheid laat burgers ervaren wat een grote stroomuitval betekent

Op 17 en 18 november 2025 zal Nederland stilvallen — niet echt, maar wel voels. Tijdens de landelijke bewustwordingscampagne 'Nederland valt uit' tonen digitale schermen bij Nederlandse Spoorwegen (NS), Albert Heijn, PicNic, Geldmaat en de politie oplichtende berichten over een ingebeelde stroomuitval. Het is geen fout, geen hack, geen ramp. Het is een oefening. En misschien wel de meest concrete manier waarop de Rijksoverheid ooit heeft geprobeerd om burgers te laten voelen hoe kwetsbaar ons dagelijks leven eigenlijk is.

Waarom nu? En waarom zo dramatisch?

Deze campagne is geen willekeurige actie. Het is het resultaat van jarenlang onderzoek door het Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en veiligheid (NCTV) en de Veiligheidsregio’s. Het idee? Als je iemand vertelt dat hij bij een noodsituatie zijn eigen water en voedsel moet regelen, dan luistert hij misschien. Maar als je hem een scherm laat zien waarop ‘Geen stroom. Geen internet. Geen pin. Geen water.’ staat, dan begint hij te denken. En dat is precies wat de Rijksoverheid wil. Volgens het Rijksoverheid.nl-persbericht van 17 november 2025 is het doel duidelijk: de samenleving weerbaarder maken tegen zowel cyberaanvallen als extreem weer — of zelfs oorlog.

Wat gebeurt er op 17 en 18 november?

Tussen 7:00 en 23:00 uur op maandag 17 november worden schermen in openbare ruimtes getoond met berichten als: ‘De stroom is uitgevallen. Wij doen wat we kunnen.’ Treinen rijden gewoon door. Winkels blijven open. Pinapparaten werken. Alles is normaal — behalve de boodschap op het scherm. Dat is de kunst. De campagne wil geen paniek, maar bewustzijn. En het werkt. Een onderzoek van de Veiligheidsregio Utrecht toont aan dat mensen die zich voorbereiden op een noodsituatie zich niet alleen veiliger voelen, maar ook sneller herstellen als het echt gebeurt. Het is psychologie, maar ook praktijk.

Wat moet je in je noodpakket zetten?

De boodschap is eenvoudig: je bent de eerste 72 uur op jezelf aangewezen. Hulpdiensten kunnen niet overal tegelijk zijn. Daarom is het noodpakket dat door alle autoriteiten wordt aanbevolen niet gecompliceerd, maar cruciaal: een zaklamp met extra batterijen, minstens drie liter water per persoon, houdbaar voedsel (zoals blikken groenten, noten, energierijke repen), een batterijradio, een powerbank voor je telefoon, en contant geld. Ja, contant. Want als de banken en pinnetwerken uitvallen, dan is geld in papier de enige waarde die nog telt. Ook het noodplan is belangrijk: wie weet dat je weg bent? Waar ontmoet je familie? Hoe communiceer je als geen van je apps werkt? Een eenvoudig papieren contactlijstje kan leven redden.

Roermond doet het extra: 72 uur zonder stroom

Terwijl het land kijkt, doet Roermond het echt. Van 21 tot en met 24 november 2025 zetten zes vrijwillige huishoudens hun hoofdschakelaar uit — en leven 72 uur zonder stroom. Ze krijgen een noodpakket, een dagboek, een camera en begeleiding van de Veiligheidsregio Limburg-Noord. Ze moeten zelf koken op een gasfornuis, water opvullen, en zonder licht door de avond. Het is een pilot, maar het voelt als een experiment in menselijk verzet. Burgemeester Yolanda Hoogtanders, portefeuillehouder Crisisbeheersing voor Limburg-Noord, zegt het zo: ‘In tijden van crisis hebben we elkaar nodig. Hoe beter we voorbereid zijn, hoe sterker we samen staan.’

De boodschap komt per post: 8,5 miljoen huishoudens krijgen een boekje

De campagne loopt verder. Vanaf 25 november 2025 tot 10 januari 2026 krijgt elk van de 8,5 miljoen Nederlandse huishoudens het informatieboekje Bereid je voor op een noodsituatie thuis. Dat is geen reclamefolder. Dat is een praktische gids, opgesteld door crisisexperts, met stappenplan, checklists en contactnummers. Het is een van de grootste logistieke operaties die de Rijksoverheid ooit heeft uitgevoerd — en het is gratis. Geen betaalde advertentie. Geen pop-up. Gewoon een boekje. In de brievenbus. Met de boodschap: dit kan gebeuren. En jij bent de eerste verdediger.

Wat is de context? Sirenes, cyberaanvallen, klimaat

Deze campagne komt niet uit de lucht vallen. Het is het volgende stadium na de maandelijkse sirenetest op 3 november 2025, waarbij alle 4.278 WAS-palen in Nederland werden getest. Het is ook een reactie op de steeds vaker voorkomende cyberaanvallen op energienetwerken in Europa. In 2024 raakte een deel van de Nederlandse distributieketen kortstondig gehackt — geen grote schade, maar een waarschuwing. En dan is er nog het klimaat. De overstromingen in Limburg in 2021, de droogte in 2022, de stormen in 2023 — allemaal gebeurtenissen die het netwerk belasten. De Rijksoverheid definieert een noodsituatie als ‘een onverwachte gebeurtenis waardoor dagelijks leven wordt verstoord’. Dat kan een storm zijn. Een hack. Een aanslag. Een zware sneeuwval. Het maakt niet uit. Het effect is hetzelfde: geen stroom. Geen water. Geen internet. Geen toegang tot je bankrekening.

Wat is het doel? Niet angst, maar zelfvertrouwen

De Rijksoverheid wil geen paniek. Ze willen geen mensen die opslaan en schuilen. Ze willen burgers die weten wat ze moeten doen — en die durven hun buurman te helpen. Dat is de kern. In een wereld waar alles automatisch lijkt te werken, is het ongemakkelijk om te beseffen hoe fragiel dat is. Maar juist dat ongemak is de kracht van deze campagne. Het zegt: jij bent belangrijk. Jij kunt iets doen. En als je dat doet, dan is Nederland sterker.